سایت باران : http://www.baran.org.ir

مصاحبه با مهندس حجت الله مديريان عضو هيات علمي ايران در اجلاس wsis

باران: 

آقاي مديريان بعنوان اولين سوال مي خواستم که در مورد خودتان و فعاليتهايتان بدانم و اينکه از چه زماني در حوزه جامعه اطلاعاتي شروع به فعاليت نموديد؟
به نام خدا – من متولد 1343 و اهل بروجرد هستم دوران دبيرستان را در رشته علوم انساني در دبيرستان حضرت رسول بروجرد به پايان رساندم و سال 1364 در رشته رياضي کنکور سراسري شرکت کردم و در رشته الکترونيک در دانشگاه شيراز پذيرفته شدم. الکترونيک را در دانشگاه شيراز به پايان رساندم و سال 1368 وارد دانشگاه شهيد بهشتي تهران شدم و دوره مهندسي کامپيوتر را نیز در اين دانشگاه به پايان رساندم . ولي در تمام سالهايي که رشته فني مي خواندم به علوم انساني علاقمند بودم و مطالعه مي کردم. در برخي نشريات مثل روزنامه سلام، بهار ، نشريه چشم انداز ايران،بزرگراه فناوری اطلاعات ودنيای کامپیوتر و ارتباطات فعاليت مطبوعاتي داشتم و مقالاتي از اين جانب به چاپ رسيده است که برخي از آنها در وب سايت شخصي من موجود است. مطالعات من بيشتر در حوزه فلسفه، علوم اجتماعي ، روانشناسي ، تاريخ سياسي معاصر و WSIS بوده است. اين روزها بيشتر در حوزه WSIS مطالعه مي کنم. مقالاتي هم که در نشريات از من به چاپ رسيده در همين حوزه ها بوده است.

از آنجا که شغل من کامپيوتر است در زمینه اينترنت و برنامه نويسي Net .و مديريت پروژه هاي تحت وب سالهاست که فعاليت مي کنم. از سال 2003 همزمان با اجلاس wsis ژنو بطور مشخص درحوزه جامعه اطلاعاتي فعال شدم و از طرف شوراي عالي اطلاع رساني بعنوان عضو هيئت علمي و فرهنگي ايران در اجلاس ژنو شرکت کردم. از آن زمان تا کنون در اين حوزه فعاليت مي کنم. در آخرين نشست اجلاس در تاريخ 14 تا 25 ماه مه 2007 در کار گروه حفظ حريم خصوصي و ايميل و نيز توسعه اطلاعات يونسکو عضو شدم.

چرا سازمان ملل متحد تصميم به تشکيل اجلاس wsis گرفت به عبارت بهتر فلسفه وجودي اجلاس wsis از نظر شما چيست ؟
مجبورم بخش دوم سوال را اول جواب بدهم .ضرورت وجودي اجلاس wsis را بايد در رشد تکنولوژي ارتباطات ،گستردگي و جهاني شدن مناسبات جستجو کرد. در دنياي امروز پنج C جهاني شده اند Capital ,Collaboration ,Corporation, Communication, Customer و ششمين C در حال جهاني شدن است يعني Citizen که در بعضي مناطق مثل اتحاديه اروپا جهاني شده است. دنيا به سمتي مي رود که محدوديت مرزها را هم حذف نمايد. اين ضرورت گردش سرمايه است و در واقع راه حل مدرنيته براي خروج از بحران هاي اجتماعي و اقتصادي است.

درواقع حرکت سريع به سوي جهاني شدن توجيه گر ضرورت سياسي پي ريزي نظام حقوقي جديد است.

قابل توجه است که اين تحول سياسي متناسب با ظهور انديشه هاي انتقادي بخصوص انديشه هاي فيلسوفان مکتب فرانکفورت است.بعنوان مثال ديدگاههاي هابرماس نشان مي دهد که تحول سازمانها وجه لاينفک جامعه مدرن است. بطور خلاصه تحول رسانه ها ، موجب موزائيکي شدن دنياي مدرن شده است. انسان در دوره سنت در زير خيمه اي زندگي مي کرد که در زير آن خيمه همه چيز تفسير و تبيين مي شد ولي در دنياي مدرن حجم بالاي اطلاعات باعث شده تا انسان همواره با سوالات جديد و پرسش هاي بي پاسخ مواجه باشد. به قول وبستر : ما وارد عصر جديد شده ايم و آنچه امروز به آن نياز داريم نظريه يک عصر جديد نيست ،بلکه نظريه جديد عصري است که آرام و بي صدا شکل گرفته و حدود و ثغور کلي ان مدتي است که معين و مشخص شده است ولي نه تنها پيامدهايش را هنوز بطور کامل نيافته ايم بلکه هيچ ساختار حقوقي و اخلاقي مشخصي براي آن تعريف نکرده ايم .

با توجه به اين وضعيت ضرورت پي ريزي و باز سازي نظام حقوقي و اخلاقي جديد متناسب با رشد ICT در جهان حس مي شد و به همين دليل اجلاس wsis با پيشنهاد کشور تونس در دستور کار مجمع عمومي سازمان ملل قرار گرفت. 

اين اجلاس از چه زماني آغاز به کار کرد و چه مراحلي را طي نمود؟
خاستگاه اجلاس در تصميمي نهفته بود که در کنفرانس تام الاختيار 1998 اتحاديه جهاني مخابرات (ITU) اتخاذ شد، و بر اين اساس اجلاس جهاني در مورد جامعه اطلاعات پيشنهاد شد. من نمي دانم که نمايندگان اين کنفرانس انتظار داشتند که پيشنهاد آنها منجر به اجلاس جهاني wsis شود يا نه ولي آنچه مسلم است اينست که قطعنامه آنها وارد بحث هاي اوليه در سيستم سازمان ملل شد و توانست توجه نهادهايي مثل يونسکو را به خود جلب کند و عاقبت بتواند چنين دستاوردهايي را به بار آورد. جلسات اجلاس فرآيند بسيار پيچيده اي دارد و نشست هاي wsis در فاز اول و دوم در واقع آخرين مرحله از دوره طولاني مذاکرات بود و اساساً فرصتي بود براي سران دولتها تا بيانيه هاي عمومي را ارائه کنند و کشورشان را در قبال قطعنامه اي رسمي متعهد سازند.

کار اصلي اجلاس طي مباحث پيچيده اي در قالب مجموعه اي از نشست هاي منطقه اي و کميته هاي مقدماتي (Prep Comps) انجام شد.

مسير اجلاس به لحاظ تاريخي چگونه بود و چه نهادي در اين رابطه تصميم گرفت ؟

پس از تصميم کنفرانس تام الاختيار ITU که در سال 1998 در شهر مينياپوليس اتخاذ شد، ITU از دبير کل اتحاديه خواست تا موضوع اجلاس را با کميته اجرائي هماهنگي سازمان ملل (ACC) مطرح کند و نتيجه را به اطلاع شوراي ITU برساند.

دبير کل اتحاديه در نشست 1999 شوراي ITU گزارش داد ACC با برگزاري اجلاس wsis موافق است و علاقمندي در ساير بخش هاي سازمان ملل متحد نيز وجود دارد به اين ترتيب تصميم گرفته شد که اجلاس wsis زير نظر دبير کل سازمان ملل متحد تحت رهبري تدارکاتی ITU برگزار گردد.

همچنين شورا تصميم گرفت که اجلاس طي دو فاز برگزار گردد. فاز اول از 10 تا 12 دسامبر سال 2003 در شهر ژنو و فاز دوم از 16 تا 18 نوامبر سال 2005 در شهر تونس.

مجمع عمومي سازمان ملل متحد در مصوبه 183/56 از مصوبات شوراي ITU حمايت کرد و نيز توصيه کرد که تدارکات اجلاس wsis از طريق يک کميته تدارک متشکل از نمايندگان دولتها، مقدمات اجلاس سران را پيگيري کند و همچنين دستور کار اجلاس را تعيين و پيش نويس بيانيه اصول ، و "نقشه عمل"را تهيه کند.

طبق مصوباتي که ذکر شد اجلاس wsis در دو مرحله برگزار شد، يکي در ژنو در سال 2003 و ديگر در تونس در سال 2005 اجلاس ژنو دو سند مهم را تصويب کرد يکي بيانيه اصول ژنو و ديگري برنامه عمل. اجلاس تونس نيز دو سند مهم را ارائه داد يکي سند تعهد تونس و ديگري دستور جلسه تونس براي جامعه اطلاعات.

اين اسناد به اهداف هزاره متعهد هستند و کليه مشارکت کنندگان اعم از دولت – جامعه مدني و بخش خصوصي را موظف به ساخت يک جامعه اطلاعات مردم مدار، فراگير، توسعه محور و غير تبعيض آميز مي کنند.

پس از نشست تونس چه نشست ها و مصوباتي را داشتيم ؟
يکي از مهمترين نتايج اجلاس wsis که بين 16 تا 18 نوامبر در تونس برگزار شد، تصميم به برگزاري اجلاس فروم زمامداري اينترنت بود. نقش و عملکرد اين مجمع در پاراگراف هاي 72 تا 79 از صورتجلسه تونس براي جامعه اطلاعات آمده است هدف اصلي از اين مجمع ،بحث بر سر مسائل مرتبط با زمامداری اينترنت و در صورت امکان ارائه توصيه هايي براي جامعه جهاني است.

پس از اجلاس، دور اول رايزنيها براي IGF از 16 تا 17 فوريه 2006 و دور دوم در مورد برگزاري فروم در 19 مي 2006 در ژنو تشکيل شد. حضور در اين نشستها براي همه سهامداران آزاد بود و مباحث آن فراهم کردن زمينه براي نشست مقدماتي بود. همچنين هيئت مشورتي نشستي را از 22 تا 23 مي 2006 در ژنو برگزار کرد. در اين نشست هيئت بر سر توصيه هاي مطرح شده در خصوص صورتجلسه و برنامه و ساختار و چارچوب اولين اجلاس IGF در آتن به توافق رسيدند . توصيه ها به دبير کل سازمان ملل منتقل شد مواردي که پيشنهاد شد عبارت بودند از :

گشودگي : شامل آزادي بيان، جريان آزاد اطلاعات، انديشه ها و معرفت ها

امنيت :ايجاد اعتماد و اطمينان از طريق توسعه همکاري ها .

تنوع :تشويق به حفظ تنوع زباني و مضامين محلي .

دسترسي :اتصال اينترنت ،سياست ها و قيمت ها.

اولين گردهمايي IGF در تاريخ 30 اکتبر تا 2 نوامبر 2006 در آتن برگزار شد.

دراين نشست تعدادي "ائتلاف پويا"در مورد حوزه خصوصي، استانداردهاي همگاني ، رسم و لايحه مربوط به قوانين اينترنت تشکيل شد. نشست بعدي IGF در برزيل از 30 اکتبر تا 2 نوامبر برگزار خواهد شد.

در حاشيه آخرين نشست در ژنو کار گروه هاي حوزه خصوصي ايميل و   از "ائتلاف پويا"فعال بودند که من در کار گروه حوزه خصوصي و ايميل حضور داشتم .

فعاليت اين کار گروهها بصورت Online هنوز ادامه دارد. خروجي اين کار گروهها تا حال حاضر برنامه ريزي براي نشست ريو است و پروپوزال work shop هاي ائتلاف توسط اقاي رالف ارائه شده است.

دومين حرکت پس از اجلاس تونس ايتکار ايجاد صندوق همبستگي ديجيتالي (DSF) بود که از سوي آقاي عبداله ويد رئيس جمهور سنگال ارائه شد و بالاخره در اجلاس تونس به تصويب رسيد . اين صندوق بطور رسمي در 14 مارس 2005 در ژنو و با حضور تعدادي از سران کشورها آغاز به کار کرد. صندوق تحت حمايت 23 عضو بنيانگذار از ميان 14 کشور ، هشت شهر و ناحيه و سازمان بين المللي فرانسه زبانها (OIF) قرار دارد. صندوق يک هيئت موسس دارد که متشکل از 24 عضو است که بطور برابر نماينده هاي بخش دولتي و بخش خصوصي و جامعه مدني هستند.

اين صندوق در حوزه زير ساختها سرمايه گذاري نمي کند و فعاليت آن به پروژه هاي خاص محدود با هدف ايجاد شغل جديد و دراز مدت و نيز ايجاد بازارهاي جديد متمرکز است.

آيا اين صندوق تا بحال فعاليتي هم داشته ؟

بله اين صندوق روي تعدادي طرح پايلوت در آفريقا سرمايه گذاري کرده است بعنوان مثال روي طرح مبارزه با ايدز از طريق گسترش دسترسي به اينترنت وICT در کشورهاي بوروندي و بورکينا فاسو سرمايه گذاري کرده است همچنين براي بازسازي شهر تاون هال اندونزي که به علت سونامي کاملاً تخريب شده است در حوزه تامين تجهيزات و ظرفيت سازي IT سرمايه گذاري کرده است. همچنين کنسر سيومي به نام Webforce تشکيل شده است که قرار است پروژه توليد کامپيوترهاي ارزان قيمت را در کشور تونس پيگيري کند.

شرکت آريانوس در حال مذاکره با اين کنسرسيوم است و قرار است در زمينه توليد اين کامپيوترها با Webforce همکاري نمايد.

در اينجا مي خواستم از فرصت استفاده کرده از شوراي عالي اطلاع رساني و وزارت محترم ICT خواهش کنم بحث wsis را جدي تر بگيرند و اين امکان را فراهم کنند تا بخش خصوصي و جامعه مدني در اين اجلاس فعال تر باشند . در دوران آقاي خاتمي توجه ويژه اي به wsis مي شد ولي در دوران جديد عنايت عزيزان نسبت به اين اجلاس کم شده است، هدف همه ما تقويت و حضور هر چه بيشتر ايران در فعاليت هاي بين المللي و اثر گذاري هر چه بيشتر بر تصميم گيري هاست. من مي دانم انتقادهاي زيادي بر روند اجلاس وارد است ولي اين انتقادها نبايد منجر به حذف ايران از روند تصميم گيري ها شود. در ضمن امکانات زيادي براي ايجاد شغل در حوزه IT از طريق ITUD وجود دارد که لازمه آن شناخت و حضور است متاسفانه در نظر سنجي اينترنتي سايت شرکت ما بيش از 50 درصد بازديد کنندگان اطلاعي از wsis ندارند و اين به علت عدم اطلاع رساني پيرامون اين حوزه از فعاليتهاي سازمان ملل متحد است.

حداقل ماجرا اين است که بخش خصوصي ما هم بايد بتواند ازامکانات مالي بين المللي در حوزه IT استفاده کند.

غير از IGF و صندوق همبستگي ديجيتالي فعاليت ديگري هم در ادامه روند wsis انجام شده است؟

بله درواقع فعاليت اصلي پس از اجلاس که به follow up معروف است توسط شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد يا ECOSOC انجام مي پذيرد و داستان از اين قرار است که از ECOSOC خواسته شد تا ادامه اجلاس و دستاوردهاي آن را در قالب يک برنامه منظم و گسترده مورد بازبيني و نظارت قرار دهد .اين شورا در سال 2006 کميسيون علوم و تکنولوژي براي توسعه (CSTD) را مورد بازبيني قرار داد و مامور کرد تا ادامه اجلاس و روند آن را مورد نظارت قرار دهد همچنين از اين کميسيون خواست توجه بيشتري به حضور سهامداران چند جانبه بنمايد.

همانگونه که ذکر شد، قبل از شروع اجلاس موضوع اجلاس از طرف کنفرانس تام الاختيار ITU توسط آقاي کوفي عنان با کميته اجرائي هماهنگي سازمان ملل ACC مطرح شد و اين کميته با آن موافقت نمود.

ACC نه تنها در تشکيل اجلاس wsis نقش محوري داشت بلکه در ادامه اجلاس هم نقش محوري دارد. دستورالعمل تونس از دبيرکل خواست تا در مذاکراتش با هيئت رئيسه اجرائي هماهنگي(CEB) که همان ACC سابق است، هيئتي وابسته به سازمان ملل را در مورد جامعه اطلاعاتي به نام (UNGIS) در درون (CEB) تشکيل دهد، اين هيئت شامل نهادها و موسسات وابسته به سازمان ملل است همچنين پيشنهاد شد که از تجربيات ساير کارگذاريهاي سازمان ملل مثل ITU ،UNDP و يونسکو استفاده شود. در ادامه اجلاس بايد اهداف MDG لحاظ شده و نهاد عملياتي جديدي تاسيس نشود. در اين دوره از اجلاس اهميت ويژه اي به طرح سهامداري چند جانبه داده شده و رويکرد اصلي ادامه اجلاس بايد رويکرد توجه به سهامداري چند جانبه باشد. همچنين بايد از تجربيات ساير کارگزاري های سازمان جهت اجتناب از دوباره کاري ها استفاده شود.

همانگونه که در پيگيري روند بيانيه هزاره، بطور مرتب و منظم، ارزيابي ادواري انجام مي شود در مورد wsis تا سال 2015 که ارزيابي نهايي انجام خواهد شد بايد ارزيابي هاي ادواري انجام پذيرد و ميزان فاصله ديجيتالي در ابعاد ملي و بين المللي بررسي شود.

به ACC اشاره کرديد اصولاً نقش ACC يا CEB در سازمان ملل چيست و اين نهاد چقدر اهميت دارد؟

سابقه رسمي ACC به سال 1945 باز مي گردد که سازمان ملل احساس کرد به کميته اي ثابت از مقامات اداري خانواده ملل متحد جهت هماهنگي نياز دارد.

توجه کنيد که خانواده ملل متحد با سازمان ملل متحد فرق دارد منظور از خانواده ملل متحد سازمان ملل متحد بعلاوه آژانس ها و ساير نهادهاي طرف قرار داد سازمان ملل متحد است.

گزارش کميسيون مقدماتي سازمان ملل متحد توصيه کرد چنين کميته اي بر پا شود. در اکتبر سال 1946 سومين اجلاس ECOSOC به آن عمل کرد و از دبير کل خواست کميته ثابتي ايجاد کند مشتمل بر مقامات اداري از جمله خود دبير کل به عنوان رئيس، مقامات هم تراز در سازمان هاي تخصصي اي که با سازمان ملل متحد در ارتباط هستند با اين نيت که تحت رهبري سازمان ملل متحد براي اجراي قراردادهاي منعقده گام هاي موثر برداشته شود.

اهداف ACC را مي توان به شزح زير خلاصه کرد: اجتناب ار دوباره کاري ها و تداخل، اتخاذ ترتيبات لازم براي همکاري و تقسيم کار مناسب و نيل به توافق در مورد سياستي که اتخاذ مي شود.

جالب است بدانيم که از همان اول بطور غير رسمي توافق شده بود که کميته جلسات غيرعلني داشته باشد. در کارها پيشقدم شده و مبدأ موج باشد و فقط مجري ECOSOC نباشد. بتواند حداکثر سالي دو يا سه بار جلسات خود را برگزار کند . خصلت اين کميته خصلت مشورتي است ولي اين خصوصيت آن را از دست زدن به عمل در هر زمان که لازم باشد باز نمي دارد اين کميته يکي از نهادهاي فرعي موفق سازمان ملل بوده و هست.

عملکرد UNGIS چگونه بود و چه دستاوردهايي تا بحال داشته است؟

اين نهاد در 14 جولاي 2006 اولين نشست خود را برگزار کرد در اين نشست نمايندگان عالي رتبه 22 نهاد وابسته به سازمان ملل متحد شرکت داشتند. روش کار UNGIS به اين شکل است که معمولاً يکي دو موضوع مرتبط با هم را انتخاب مي کند و تمام تلاش خود را براي عملي کردن آن و به حداکثر رساندن کارائي خود بکار مي گيرد. در حال حاضر UNGIS وظيفه نظارت بر پيشرفت و فعاليتهاي کليدي مرتبط با اجراي دستاوردهاي اجلاس ، بر اساس اطلاعات و گزارشهاي سازمان هاي عضو CEB و نيز همکاري با دبير کل سازمان ملل جهت تضمين اين نکته که اجراي «برنامه عمل» ژنو بتواند در سطح کشورها، در رابطه تنگاتنگ با برنامه ريزي و اجراي چهارچوب همکاري و توسعه سازمان ملل (UNGIS) قرار گيرد.

همچنين تسهيل در تبادل اطلاعات و فعاليتها بين نهادها، تشويق به ارتباطات و همکاري در ميان سازمان ملل و سازمانهاي بين الدول خارج از UNGIS و جامعه مدني و بخش خصوصي ، تهيه گزارش و ايجاد مکانيسم هاي منظم براي آن و انتشار اطلاعات از جمله وظايف UNGIS است.

UNGIS در دور بعدي روي سمت و سو دادن تلاشهاي سازمان ملل در جهت گسترش دسترسي به ارتباطات متمرکز خواهد شد. اين هيات باتوجه به نشان دادن تواناييهاي اعضاء مختلف گروه همچنين بر بهداشت يا جهانگردي الکترونيک متمرکز خواهد شد. در همين اثنا و بنا به پيشنهاد برنامه توسعه سازمان ملل متحد به بررسي استراتژي ها و سياست گذاري هاي الکترونيکي موجود در يک يا دو کشور خواهد پرداخت.

ITU از نخستين سال کار هيات رياست آن را بعهده دارد و يونسکو و WHO نايب رئيس هستند.

چه تشکل هاي ديگري بعد از تونس بوجود آمد و آيا تشکل ديگري در راه است؟

بله بعد از نشست تونس در آوريل 2006 آقاي کوفي عنان با تاسيس پيمان جهاني براي ICT و توسعه موافقت نمود .اين پيمان رسماً در دستورالعمل تونس به عنوان بخشي از فرآيند اجرائي اجلاس گنجانده نشده اما از دل گروه ضربت ICT وابسته به سازمان ملل (که در سال 2005 اختيارش به پايان رسيد) سربرآورد و اکنون بخشي از فرآيند موازي و مرتبط با اجلاس است.

هدف پيمان GAID عبارتست از تسهيل و ترويج ادغام ICT در فرآيند توسعه که شامل اهداف توسعه هزاره نيز مي شود. خط مشي پيمان GAID ، تشويق گفتگوي آزاد ،فراگير و مبتني بر سياست گذاري سهامداري چند جانبه و چند بخشي در مورد نقش ICT در توسعه است. در واقع اين پيمان تسهيل کننده ارتباط بين دستاوردهاي اجلاس با ساير برنامه هاي گسترده تر توسعه سازمان ملل است.

پيمان همچنين به مباحث کليدي که مرتبط با ICT و توسعه هستند مثل فقر زدايي و اشتغال زائي و طرح هاي حمايت از فقرا بويژه در قالب بهداشت ،آموزش، جنسيت ، جوانان و اقشار از کار افتاده و آسيب پذير جامعه مي پردازد. اين پيمان اساساً به منزله يک شبکه تمرکز زدا عمل مي کند و در آن بر روي همه مشارکت کنندگان در wsis باز است و تلاش مي کند حلقه مشارکت را هر چه بازتر نمايد. اين پيمان در قالب نشستي از 9 تا 20 ژوئن در کوالالامپور آغاز به کارکرده دبير اجرائي اين پيمان در حال حاضر آقاي سربلندخان از کشور پاکستان است که خوشبختانه من افتخار دوستي و آشنايي با ايشان را دارم. ديد ايشان تلاش براي فعال کردن بخش خصوصي و جامعه مدني در قالب برنامه MDG، فعال کردن جوانان در مقام نوآوران و مدافعان فعاليتهاي ICT و نيز توجه به جنسيت و تلاش براي کم کردن شکاف جنسيتي در حوزه ICT و همچنين ايشان معتقد بودند که برنامه هاي ICTD بايد بومي و جامعه محور باشد و نه تکنولوژي محور.

تشکل هاي مهم ديگري مثل ديده بان جامعه مدني و شبکه APC که تمرکز آنها بيشتر بر مباحث حقوق بشر، مشارکت اجتماعي و شکاف ديجيتالي است وجود دارند همچنين ITCM نهادي پژوهشي است که در جهت افزايش استفاده از ICT به منظور تقويت مشارکت شهروندان در تصميم گيري ها فعاليت مي کند. اين نهادها مستقل اند و هر چند به تعهدات سازمان ملل پاي بند هستند ولي نقدهاي جدي بر سير اجلاس و مفهوم جامعه اطلاعاتي دارند اميدوارم طي مقاله مستقلي به اين نهادها و ديدگاههاي آنان بپردازم.

چه انتقادهايي بر اجلاس و روند آن وارد است؟

از نظرمن مهمترين انتقاداتي که مي توان بر اجلاس گرفت نتطه نظر مشارکت جامعه مدني در اجلاس است. اجلاس wsis از نقطه نظر مشارکت جامعه مدني با ساير جلسات سازمان ملل متفاوت بود بخصوص در فاز دوم بسياري از نهادهاي جامعه مدني مشارکت کمتري در اجلاس داشتند و اين شايد بي ارتباط با متولي بودن ITU به عنوان يک نهاد فني براي اجلاس نباشد که ماهيت فرهنگي و توسعه اي دارد. شايد اگر اجلاس توسط يونسکو و يا UNDP اجرا مي شد اين مشکل به وجود نمي امد.

مشکل ديگري که در اجلاس وجود دارد عدم الزام آور بودن تصميم گيري هاست در حاليکه   ITU و ICANN قوانيني را وضع مي کنند که دولتها و شرکتها ملزم به رعايت آنها هستند.

توجه رسانه ها به اجلاس در بسياري از موارد در حداقل بوده است در سطح ملي نيز در اکثر کشورها سياست گذاريها صرفاً در محدوده اختيارات مقامات دولتي بوده است و تنها استثناء کشور کنيا است که جامعه مدني و بخش خصوصي مشارکت چشمگير داشته اند.

پس از اجلاس نيز فقط بحث زمامداري اينترنت به طور جدي دنبال شده است و اين سوال همچنان مطرح است که آيا اجلاس توانسته است شيوه انديشه و تصميم گيري را در سطح تصميم گيرندگان بخصوص در حوزه ملي تغيير دهد؟

نقش ايران در اين اجلاس چه بوده است؟

خوشبختانه ايران از ابتداي شکل گيري اجلاس wsis و بخصوص پس از اجلاس ژنو نقش فعال و تعيين کننده اي در اجلاس داشت و انصافاً دولت آقاي خاتمي در اين زمينه زحمات زيادي کشيد و تا جايي پيش رفت که نماينده ايران عضو کار گروه راهبري اينترنت شد همچنين ايران در اجلاس جزء گروه موسوم به گروه 20 بود و از زمامداري ITU جانبداري مي کرد و در اين دوران نيز نقش فعالي داشت . من بارها شاهد بودم نمايندگان کشورها وقتي مي فهميدند که ما ايراني هستيم با ديد احترام به ما نگاه مي کردند حتي امريکايي ها که در جبهه مقابل ما قرار داشتند براي گروه ايراني احترام قائل بودند چرا که اصولاً در مباحثات بين المللي حضور و نظر کارشناسي داشتن اهميت ويژه اي دارد. نقش ايران تا جايي پيش رفت که اجلاس آسيا و اقيانوسيه در تهران برگزار شد. بقول استاد عزيزم آقاي دکتر معتمد نژاد متاسفانه خيلي ها خبر هم ندارند که اجلاسي با اين درجه از اهميت در تهران برگزار شده است.

کليه دست اندرکاران اجلاس از بخش دولتي تا جامعه مدني در اجلاس wsis فعال بودند . آقاي دکتر سهراب رزاقي ، هماهنگ کننده غرب آسيا و خاورميانه و موسسه ايشان داوطلب عضويت در دبيرخانه جامعه مدني اجلاس wsis شدند. اخبار و اطلاعات و گزارشهاي اجلاس و مطالب تحليلي پيرامون اجلاس توسط مرکز پژوهشهاي ارتباطات و تيم استاد معتمد نژاد بطور مرتب منتشر مي شد همچنين در فاز دوم نيز تا زماني که آقاي جهانگرد مسئول دبيرخانه شورا بودند اطلاع رساني انجام مي شد و از فعالان عرصه wsis به گونه اي حمايت به عمل مي امد. ولي متاسفانه روند فعاليت و حضور ايران کم رنگ شد تا جايي که در آخرين نشست ژنو ايران کمترين حضور را داشت. اگر چه موضوع اجلاس براي آقاي دکتر شهرياري رياست کنوني شورا کم اهميت نيست ولي ايشان با مشکلاتي مواجه هستند که در مصاحبه اخيرشان خاطر نشان نموده اند .به هر حال اين موضوع اهميت ويژه اي براي کشوري در حال توسعه مثل ايران دارد و من به عنوان يک عضو کوچک از علاقمندان wsis خواهشمندم دولت محترم توجه بيشتري به اين امر داشته باشند . نکته اي که بايد به ان توجه شود آنست که مشارکت واقعي در جلسات به معناي مشارکت در کل فرآيند است و نه در جلسات نهايي wsis.

هنوز دير نشده است و امکان حضور مجدد و فعاليت براي عزيزان وجود دارد. باور کنيد براي يک ايراني هيچ چيز به اندازه حضور و سربلندي کشورش در جامعه بين الملل شيرين و لذت بخش نيست. خاطراه اي دارم از اجلاس گذشته، روزهاي اول ورودم به ژنو در محل برگزاري کنفرانسهاي سازمان ملل متوجه شدم که اجلاس بين المللی هواشناسي در محل موسوم به plenary برگزار مي شود. به محل اجلاس رفتم زمان انتخابات هيئت رئيسه بود و آقاي دکتر نوريان رئيس سازمان هواشناسي ايران به عنوان معاون اول سازمان جهاني هواشناسي انتخاب شدند. هيئت ايراني در جلسه حضور داشتند يکي از شيرين ترين لحظات زندگي ام بود .موفقيت ايران را در يک سازمان بين المللي شاهد بودم .از فرصت استفاده مي کنم و اين موفقيت را به همه مردم ايران و جناب آقاي دکتر نوريان تبريک عرض مي کنم.

در نشست اخير اجلاس wsis در ژنو چه گذشت؟

در نشست اخير يکسري جلسات مربوط به جلسات ECOSOC بود و يکسري جلسات مربوط به موضوعات وابسته به اجلاس wsis.

   ادامه اجلاس در ماه مه سال007 2 تحت عنوان مجموعه وقايع مربوط به wsis تشکيل شد و مباحث زير مورد بررسي قرار گرفت:

نشست C5. ايجاد اطمينان و امنيت در استفاده از ICTها

در اين نشست حدود 120 نفر شرکت کرده بودند .بخش اول اين نشست در سال 2006 و بخش دوم آن در14و15 ماه مه 2007 در ژنو تشکيل گرديده بود.در مجموع 10 نشست اصلي و 3 نشست فرعي در اين دو روز برگزار گرديد.

در نشست اول ابتدا خوشامد گوئي وسپس مباحثي پيرامون منيت در فضاي سايبر با تاکيد بر فعال شدن بخش خصوصي و جوانان توسط دکتر توره و پروفسور گودمن مطرح گرديد.

عنوان نشست دوم مخاطرات محيطي و راه حل هاي آن در فضاي امنيت سايبر بود که آقاي مارک سونر از انگلستان گزارشي پيرامون اسپم و مخاطرات آن ارائه دادند.ايشان معتقد بودند اسپم را بايد در نقاط انتهايي شبکه اينترنت يعني ispها سد نمود.

در نشست چهارم پيرامون چارچوب هاي همکاري هاي بين المللي در حوزه امنيت سايبر اسپيس مباحثي توسط آقاي الکساندر نتوکو و آقايان روبرت شاو و جرج سبک ارائه گرديد.

در نشست هاي بعدي عمده عناوين مطرح شده پيرامون استراتژي هاي ملي –چارچوب هاي قانوني اجرائي -  اعلام خطر و پاسخ هاي وابسته به آن – اسپم و خطرات آن – ايده هايي براي پله هاي بعدي همکاري هاي ملي – محلي و بين المللي در حوزه امنيت سيايبر بود.

در نشست روز 16 مه مباحثي پيرامون :

C2                     . زيرساختهاي اطلاعات و ارتباطات

C4                     .توانايي بخشي

C6                     . ايجاد محيطي اجرايي

ارائه شد سپس ميزگردي توسط آقايان امامقلي بهداد و رادهيکا لال تشکيل گرديد.

همچنين پروپوزال APC ارائه گرديد. لازم به ذکر است که . شبكه‌ي APC  از سال 2000 در سياست‌گذاريهاي جهاني، منطقه‌اي و ملي ICT مشاركت داشته‌است، آن هم با تمركز بر حقوق بشر، مشاركت اجتماعي در جامعه‌ي اطلاعات و نيز تمزكز بر مسئله‌ي “شكاف ديجيتالي.

در روز جمعه 18 مه جلسه اي پيرامون مشاوره هاي غير رسمي مابين بخش جامعه مدني و اتحاديه جهاني مخابرات و همکاري هاي في مابين در کليه حوزه ها تشکيل گرديد. در اين جلسه آقاي توره و آقاي رينيت بلوئم رئيس جمهور کنگو ونيز آقايان اشنايدر و تيم کلي به سخنراني پرداختند.

بطور خلاصه اين نقد بر اجلاس wsis وارد بود :

در طي اين سالها مشاركت جامعه‌ي مدني در اجلاس سازمان ملل افزايش يافته‌است، و گاهي شامل برگزاري اجلاس جايگزين در كنار اجلاس اصلي بوده‌است. چنين رويداد جايگزيني در مورد اجلاس WSIS روي نداده‌است، ولي بسياري از مشاركت كنندگان احساس مي‌كنند كه اجلاس نشانگر پيشرفتي قابل ملاحظه در امر مشاركت جامعه‌ي مدني است. فقدان تجارب ITU در مورد جامعه‌ي مدني به اين امر دامن زده‌است.

در روز  21 مه سه نشست همزمان برگزار گرديد که امکان شرکت در آنها همزمان براي اينجانب امکانپذير نبود.در اطاق XXVI در مقر سازمان ملل متحد ، نشست جامعه اطلاعاتي از بيانيه اصول تا پياده سازي تتشکيل گرديد. در قسمت اول نشست، بحث جامعه اطلاعاتي و توسعه پايدار و در قسمت دوم جامعه اطلاعاتي و جهاني سازي مورد بحث قرار گرفت.اين جلسه توسط کميسيون اقتصادي سازمان ملل متحد براي اروپا مديريت گرديد. مباحثي مثل :

اثرات ICT در ايجاد اشتغال و نابودي فقر در آفريقا

دولت الکترونيک و محيط زيست

کمک کردن ICT به تحقق اهداف هزاره

اقتصاد دانش محور و ICTبراي توسعه در کشورهاي آسيا و اقيانوسيه

همچنين دهمين   نشست کميسيون علم و تکنولوژي  براي توسعه در اطاق XIX در مقر سازمان ملل متحد درژنو تشکيل کرديد.

در 22 مه 2007 سه نشست همزمان برگزار گرديد.در اطاق XIX کميسيون علم و تکنولوژي  براي توسعه و اتحاد جهاني براي ICT و توسعه(GAID) پنلي را برگزار کردند. هدف از اين پنل بررسي ميزان دستيابي به اهداف توسعه هزاره ، بررسي دستورالعمل تونس ونيز بررسي عملکرد گروه ضربت ICT سازمان ملل متحد بود.

در روز 23 ماه مه شش نشست بطور همزمان توسط DESA  - FAO – IGF Secretariat - UNESCO و جامعه مدني برگزار گرديد.

در روز 24 ماه مه هفت نشست بطور همزمان تشکيل شد .محور هاي اين نشست ها عبارت بودند از:

C1 . نقش مقامات حكومتي و تمامي سهامداران در ترويج و ارتقا ICTها براي توسعه

C7 . كاربردهاي ICT :

+ زمامداري الكترونيك

+ تجارت الكترونيك

+ اشتغال الكترونيك

C11 . همكاري بين‌الملي و منطقه‌اي

C8 . تنوع و هويت فرهنگي، تنوع زباني و مطالب و محتواي بومي

C9 .رسانه‌ها

ميزگرد اينترنت و سرويس هاي عمومي

در روز 25 ماه مه دو نشست بطور همزمان تشکيل شد . البته من در اين نشست ها به دليل باز گشت به کشور حضور نداشتم .محور هاي اين نشست ها عبارت بودند از:

تسهيلگري در کليه خط عمل ها

C10 . ابعاد اخلاقي جامعه‌ي اطلاعات

منبع:   http://www.baran.org.ir/news.php?action=view&uid=615&lang=fa